Cursusnummer:
FL105

Kantelend wereldbeeld

Kantelend wereldbeeld

In de zestiende en zeventiende eeuw begon het Europese wereldbeeld, na zo’ n vierduizend jaar stabiel te zijn geweest te kantelen. De opmaat tot ons moderne wereldbeeld. Er brak een tijd van ingrijpende veranderingen aan. Een tijd van Verlichting zei men, met fascinerende en enerverende gebeurtenissen met veel positieve, maar ook negatieve kanten. 

In deze cursus kijken we naar de filosofische en wetenschappelijke achtergrond van dit gebeuren. Wat zette deze kanteling in gang, welke rol speelden mannen als Copernicus, Brahe, Kepler en Galileo. Wat waren de gevolgen van de verandering van het geocentrisch wereldbeeld naar een heliocentrisch wereldbeeld, voor de manier waarop mensen dachten over politiek, over godsdienst, over de manier waarop kennis werd verworven. Maar ook hoe keek de mens naar zichzelf? 

De Franse filosoof en arts Julien Offray de La Mettrie stelde dat de mens een machine is. Een probleem was, dat niet langer teksten uit de Oudheid beslissend waren bij het verkrijgen van kennis over onze (leef)wereld en ons zelf, er kwam een nieuwe methode om kennis te vergaren voor in de plaats. Kennis werd nu ontleend aan dat wat wordt waargenomen en wat dan wiskundig onderbouwd kan worden (het empirische en rationele). Hierbij spelen filosofen als Francis Bacon en René Descartes een grote rol. 

Toch zien we ook dat er zich bij het verwerven van kennis problemen voordoen. De Ierse filosoof George Berkeley vroeg zich af: ‘maar dat wat we zien, is dat er wel?’ De Schotse filosoof David Hume stelde, dat wij mensen zaken als causaliteit niet kunnen waarnemen. Het was de Duitse filosoof Immanuel Kant die probeerde dit te ‘repareren’ maar hij slaagde daar maar deels in. Kant kon niet anders dan vaststellen dat de wereld zich voor onze kennis, in tweeën opsplitst. En wel in een fenomenaal deel, alles wat we kunnen waarnemen met onze zintuigen, en een noumenaal deel, dat wat zich aan onze zintuiglijke waarneming onttrekt en waar we alleen over kunnen denken.

Op politiek vlak speelde de Verlichting uit de achttiende eeuw een bepalende rol. Hoe richten we de maatschappij zo in dat iedereen ‘recht’ gedaan wordt; ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’. Denk hierbij aan denkers als Montesquieu en Rousseau, maar ook aan John Locke en John Mill. Bij dit alles komt dan ook de Industriële Revolutie. Langzamerhand begint dan het beeld van onze moderne samenleving op te doemen, de Moderniteit ontstaat. 

In de cursus zullen we de genoemde contouren hiervan verder inkleuren en duiden. Een zeer boeiende aangelegenheid, vooral omdat het ons tot op de dag van vandaag raakt en omgeeft.

 

  • 6 lessen van 2,5 uur Toon details
    • 1: woensdag 28 feb 2024 - 09:30 – ZB Bibliotheek van Zeeland
    • 2: woensdag 6 mrt 2024 - 09:30 – ZB Bibliotheek van Zeeland
    • 3: woensdag 13 mrt 2024 - 09:30 – ZB Bibliotheek van Zeeland
    • 4: woensdag 20 mrt 2024 - 09:30 – ZB Bibliotheek van Zeeland
    • 5: woensdag 27 mrt 2024 - 09:30 – ZB Bibliotheek van Zeeland
    • 6: woensdag 3 apr 2024 - 09:30 – ZB Bibliotheek van Zeeland
  • € 160,00
  • Arjen De Jongste
  • ZB Bibliotheek van Zeeland Toon adres-info
Startdatum
Lesvorm